تبلیغات
قاره اسرار - ماه مبارك رمضان در آفریقا(1)
نیم نگاهی به قاره اسرار آمیز آفریقا

ماه مبارك رمضان در آفریقا(1)

یکشنبه 24 مرداد 1389 12:06 ب.ظ

نویسنده : حسین طاهری
ارسال شده در: اجتماعی ، دینی و مذهبی ،

مسلمانان جهان در ماه مبارك رمضان فرهنگ و رسومات مختلفی دارند اما  آداب و رسومات مردم مسلمان آفریقا علی رغم مشكلات و سختی های موجود در این قاره، رنگ و بوی  خاصی دارد.

ماه مبارك رمضان در نیجریه

 ۵۰ درصد از مردم نیجریه مسلمان و ۴۰ درصد مسیحی هستند و زبان رسمی این کشور انگلیسی است. نیجریه حداقل 7 میلیون نفر شیعه دارد.

استقبال

مردم نیجریه با تمیز و آماده کردن مساجد برای اقامۀ نماز و جلسات قرآن و تفسیر، به استقبال ماه مبارک می‏روند. با ثبوت هلال، مردم جشن‏های باشکوهی برگزار می‏کنند و با زدن طبل، در خیابان‏ها می‏چرخند و سرود می‏خوانند.

آغاز ماه

اكثریت مردم، شروع ماه مبارك رمضان را با اعلام و اعلان «سلطان» قبول می‌کنند؛، اما پیروان صوفیه سخن سلطان را قبول ندارند و می‌گویند ما خودمان باید با چشم خودمان هلال ماه را ببینیم، لذا معمولاً آنها هر سال 2 روز بعد از اکثریت مردم روزه می‌گیرند.

 (سلطان، شخصی از نسل پادشاهان گذشته نیجریه است که اگرچه اکنون ـ در حکومت جمهوری ـ قدرت رسمی ندارد ولی کماکان دارای قدرت بومی و نفوذ دینی است و اموری مانند حج، استهلال و مساجد زیر نظر وی و نمایندگانش در ایالات ـ یا همان سلطان‏های محلی ـ برگزار می‏شود. روز بیستم مرداد امسال (1388) خبر رسید که مسلمانان نیجریه پس از سالها اختلاف برای درنظر گرفتن یک روز واحد برای آغاز ماه مبارک رمضان، امسال تصمیم گرفتند وحدت خود را تقویت کرده و در سراسر کشور یک روز مشترک را به عنوان آغاز ماه مبارک رمضان در نظر گیرند. «سلطان سوکوتو» در این باره گفت: ما از اختلاف‏های همیشگی میان مسلمانان درباره ماه مبارک رمضان و عید فطر دلسرد شده ایم، درحالی که اسلام یکی است و لزوم صدای واحد مسلمانان، بیش از سایر مواقع ضرورت دارد. ما از اختلافات مسلمانان شمال و جنوب نیجریه درباره آغاز ماه مبارک رمضان در سال گذشته ابراز تأسف می‏کنیم؛  رویدادهایی که مایه شرم است.)

تغذیه

مردم نیجریه در این ماه معمولاً غذاهای مخصوصی دارند و مصرف میوه هم در این ماه بیشتر می‌شود. زنان برای افطار غذاهایی همچون "العصیدة"، "الدویا"، "حلیم" و "اذنجی"و برای سحر "التو" فراهم می‏کنند. فرنی، شیر، چای و غذاهایی شبیه فلافل نیز جزء خوردنی‏های محبوب این ماه است.

افطار

چون مردم با یكدیگر ارتباط دارند، چند خانواده افطارهایشان را بر می‌دارند و جلوی خانه یک نفر از همسایگان یك سفره پهن می‌کنند و با هم افطار می‌کنند، این رسم در دنیای صنعتی امروز، کمتر شده است.بعضی از مردم هم طبق‏هایی را در نزدیکی مساجد قرار می‏دهند و پس از نماز مغرب، با یکدیگر به تناول افطار مشغول می‏شوند.

اطعام

ثروتمندان نیجریه در این ماه به دیگران هدیه می‏دهند و فقرا را اطعام می‌کنند. علاوه یر این، ثروتنمدان در بعضی از ایالت‏های 36گانه تیجریه، بودجه‌ای اختصاص می‌دهند تا برای فقرا افطار و سحری تهیه شود.

صلوات

از عادات مسلمانان نیجریه در این ماه، فرستادن صلوات بر پیامبر (ص) و خواندن مناجات و دعاهای مخصوص است.

وضعیت امنیتی

به مصداق حدیث پیامبر كه فرمودند «در ماه مبارك رمضان، شیطان در بند می‌شود» گویی گناه در این ماه در نیجریه اسیر می‌شود، تا جایی که حتی زنان فاحشه کارهای بدشان را تعطیل می‌کنند و سجاده پهن می‌کنند!

در واقع مردم احساس می‌کنند گناهان تعطیل می‌شود. لذا وضعیت امنیتی از تمام ماه‌ها بیشتر می‏شود، این مسلّم است. دزدی‏ و سرقت حتی تا 95 درصد كمتر می‏شود.

تلویزیون

تلویزیون نیجریه در این ماه همیشه سخنرانی قرآن و تفسیر پخش می‌كند. متأسفانه هنوز از علمای مكتب اهل‏بیت(ع) برای سخنرانی در تلویزیون دعوت نكرده‌اند.

وهابیت

دشمنان مكتب اهل‏بیت(ع) منتظر می‌مانند تا ماه رمضان بشود تا فعالیت و سخنرانی علیه تشیع را مضاعف کنند. دروغ‌ها و تهمت‌هایی كه آنها به پیروان اهل‏بیت(ع) نسبت می‌دهند به اندازه‌ای است كه ما هر سال تصور می‌كردیم بعد از ماه رمضان، شیعه‌ای وجود نخواهد داشت!

شب قدر

مسلمانان نیجریه معتقدند که شب قدر، شب بیست و هفتم ماه رمضان است؛ لذا بعید است كسی در این شب بخوابد. مردم به مسجد می‌روند و به عبادت و احیاء می‌پردازند و بعد از نماز صبح به منزل بازمی‏گردند.

بازی‏های ویژه

از دهم تا بیستم ماه مبارك رمضان یك نوع بازی فرهنگی بین بچه‌های هشت تا پانزده ساله به شكل طنز و كمدی به مدت یك ساعت، بعد از نماز مغرب و عشاء برگزار می‌شود.

بچه‏ها در این بازی، نقش پرنده‌ای را بازی می‌كنند كه گرسنه است و آب و دانه می‌خواهد و مردم باید با مهربانی به آن پرنده‌ كمك كنند؛‌ چرا كه در این ماه مردم باید مهربان باشند. نمایش دیگر، بازی در نقش عالمان بی‏عمل است. بعضی‏ها هم در ی ضمن یک بازی محلی، سر به سر كسانی كه سنشان زیاد شده ولی هنوز ازدواج نكرده‌اند، می‌گذارند. كسی از یان بازی‏ها ناراحت نمی‌شود، بلکه شیرینی و خاطره‏انگیز بودن ماه مبارک را دوچندان می‏کند.

عید فطر

عید فطر را سلطان را از طریق رادیو اعلام می‌كند. (رادیو در نیجریه بسیار فراگیر است و همه ـ حتی چوپان‌ها ـ كنار دستشان رادیو دارند).

برای عید فطر و قربان در نیجریه، باید لباس نو دوخته شود. بچه‌هایی كه لباس نو نپوشند ناراحت می‌شوند و حتی ممکن است بقیه بچه‌ها آنها را مسخره كنند! مردم در این روز لباس نوی خود را  می‌پوشند و به نماز و جشن مشغول می‏شوند.

با ثبوت هلال ماه مبارک رمضان، مسلمانان نیجریه جشن های باشکوهی را برگزار می کنند و در خیابان های اصلی شهر با زدن طبل می چرخند و سرود هایی را به یمن ورود به ماه روزه، ماه خیر و ماه احسان می خوانند.
مسلمانان این کشور با همسایگان خود افطاری را تناول می کنند و افطاری ها را در سینی ها و طبق هایی در نزدیک مساجد قرار داده و پس از ادای نماز مغرب با یکدیگر مشغول تناول غذا می شوند، همچنین زنان نیز در مکان مخصوصی با یکدیگر روزه خود را باز می کنند.
زنان مسلمان در این ماه غذایی چون 'العصیده'، 'الدویا' و 'اذنجی' را تهیه می کنند و در سحری نیز غذایی مانند' التو' و شیر و چای می خورند.
از عادت های مسلمان در این ماه فرستادن صلوات، خواندن مناجات ها و دعاهای مخصوص است.
مسلمانان نیجریه معتقدند شب بسیت و هفتم، شب قدر است و این شب را به عبادت و نیایش، ادای نماز و شب زنده داری در مساجد می گذراند.

ماه مبارك رمضان در مغرب
ماه مبارک رمضان در میان مردم مغرب از جایگاه بسیار رفیعی برخوردار است، آنها آداب و رسوم خاصی در این ایام دارند که با گذشت قرنها از ورود اسلام به این کشور همچنان حفظ شده اند چرا که ماه رمضان از ماههای مقدس بوده و زندگی و عبادت را در میان آنها زنده کرده است.

مردم مغرب آداب و رسوم خاصی در ماه مبارک رمضان دارند، آنها قبل از فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، یعنی از اواخر ماه شعبان از صبح زود خود را برای استقبال از این ماه آماده می کنند و با تعارف انواع شیرینیها این ماه را به یکدیگر بشارت داده و به یکدیگر تبریک و تهنیت می گویند.

آنها به زینت و آراستن خیابانها و مغازه های خود اقدام می کنند به طوری که خیابانهای مغرب تا زمان طلوع خورشید روشن است.

سفره های افطار در مغرب از چای با نعناع، چای سبز به همراه دیگر نوشیدنیهای سرد و گیاهی طبیعی که برای دستگاه گوارش مفید است و بوی مطبوعی هم دارد، سرشار است و سوپ، خرما، شیر و تخم مرغ نیز در سفره های آنها دیده می شود. زنان خانه دار در مغرب در حد خیلی زیادی به آراستن خانه های خود می پردازند و در ایام ماه رمضان به استقبال از میهمانان خود، خانواده و همسایه ها می روند، چرا که صله رحم در این ماه از ارزش بالایی برخوردار است .

مادران مغربی برای فرزندان خوند حکایتهای دینی تعریف می کند تا آنها برای رفتن به مسجد تشویق شوند.

از زمان ملک محمد سادس پادشاه مغرب در سال 1999 مؤسسه حسن ثانی در مغرب تأسیس شد تا به خانواده های نیازمند و فقیر شکر، روغن، شیرینی و دیگر مایحتاج آنها را بدهد. در این ماه شوراهای مختلف اسلامی و خیریه سفره های افطاری می گسترانند تا همه مردم به ویژه کسانی که نیازمندان واقعی هستند، از آن بهره مند شوند.

عبادت در ماه مبارک رمضان در این کشور جلوه خاصی دارد، مساجد در زمان اقامه نمازمملو از جمعیت می شوند و کمتر کسی در خانه های خود می ماند. در ماه رمضان هیچ مغازه ای وجود ندارد که بدون مشتری باشد، گاهی اوقات قیمت کالاها کاهش چشمگیری می یابد و در واقع افزایش قیمت در ماه رمضان غیر مفهوم است.

در ماه مبارک رمضان مساجد مغرب مملو از نمازگزاران می شود تا جاییکه خیاباهای اطراف با صفهای نمازگزاران مسدود می گردد و حرکت اتومبیلها در خیابانهای نزدیک مساجد متوقف می شود و چنان صحنه ای معنوی را به وجود می آید که انسان آرزو می کند که ای کاش همه ایام سال ماه رمضان بود. پس از نماز عصر همه نمازگزاران برای خواندن حزبهای قرآن به صورت گروهی جمع می شوند و در ادامه آن دروس دینی را فرا می گیرند.

روزنامه های دینی، کتابهای فرهنگی در این ایام رواج بسیاری دارند و قرائت قرآن بسیار افزایش می یابد. رسانه های گروهی نیز برنامه های دینی را به منظور بهره گیری مسلمانان از ماه مبارک رمضان ارائه می کنند.

در نیمه ماه مبارک رمضان بیشتر شهرهای مغرب جشنی برپا می کنند که در آن به دیدار خانواده ها و دوستان می روند و برای افطاری غذا درست می کنند و به نیازمندان و فقیران صدفه می دهند، قبل از فرارسیدن این شب بیشتر خانواده های مغربی مرغ زنده می خرند و در نیمه ماه رمضان برای خانواده های خود با کشتن آن غذا درست می کنند. در شبهای قدر و شب بیست و هفتم که ایام بسیار ارزشمند است مسلمانان تا صبح بیدار می مانند و شب زنده داری می کنند.

ماه مبارك رمضان در مصر 

مردم مصر چون دیگر کشورها، برای ماه مبارک رمضان آداب و رسوم خاصی دارند. آنچه در ذیل می آید نگاهی اجمالی به این آداب و مراسم است.

مناسبتهای دینی و غیر دینی درمصر با انواع و اقسام غذاها و نوشیدنیها همراه هستند، به طوری که در هرخانه مصری به ازای هر مناسبت غذای معینی وجود دارد و شادی مصریان  جز با آن خوراک و نوشیدنی تکمیل نمی گردد.

به رغم گرانی  و هزینه های گزاف مواد غذایی دربازارهای مصر، آنها از ماه مبارک رمضان به نحو احسن استقبال می کنند و قبل از فرا رسیدن ماه رمضان خانواده های مصری تمام هزینه های سفره افطار وسحری را می پردازند.  

آنها توجه زیادی به سفره های رمضانی می کنند، با این اعتقاد که تمام مدت روز را روزه بودند و ازخوردن و آشامیدن محروم . مصریان به غذای افطاری بیشتر اهمیت می دهند تا سحر زیرا معتقدند عطش و گرسنگی  را درطول روز تحمل کرده اند.

مصریها درهرطبقه اقتصادی که باشند گوشت قرمز و گوشت پرندگان بخصوص مرغ، حتماً در سفره های آنها وجود دارد و بدون آن احساس ناخوشایندی دارند، حتی اگر سفره های آنها با ماهی پرشود باز هم این غذا آنها را ارضاء نمی کند.

اساس سفره های افطاری غذای " خشاف" و "قمرالدین" به همراه یک کاسه ترشی است که بعد از 13 ساعت روزه گرفتن این اصل را رعایت می کنند. غذای برخی از خانواده ها گوشت یا مرغ به همراه سالاد در سفره هاست.   

آنها غذای سحری را درخانه های خود یا در رستورانها و یا در چادرهای رمضانیه میل می کنند. برخلاف افطاری، سفره های سحری از نظر اقتصادی چندان پرهزینه نیست، درنهایت ممکن است گوشت چرخ کرده همراه فلافل برسر سفره وجود داشته باشد.

شیرینی جات هم جایگاه ویژه ای چه در سفره های افطاری و چه سفره های سحری نزد مصری ها دارند. در ماه رمضان مصرف زیاد شیرینی جات زیاد است و این میراثی است که از دوره فاطمیان همچون "فانوسهای رمضانی و آواز دهندگان سحری" به جا مانده است.  از انواع این شیرینی ها می توان به "قطایف" و "لقمه قاضی " اشاره کرد. 

از دیگر مرسومات آنها خرید برخی  از کالاهاست، این کالاهای وارداتی  از کشورهایی مانند سوریه و ترکیه به مصر می آیند و مصریان با وجود قیمت بالا و هزینه گزاف آنها را خریداری می کنند.

دربازارهای مهرگان مصر علاوه بر فروش ظرفهای مصری قدیمی، به فروش غذاهای اصیلی مانند "کشری " می پردازند. ولی مغازه های فروش این غذا درطول ماه رمضان بسته اند، چراکه مردم درزمان افطار به خوردن گوشت و مرغ مشغول می شوند و جایی  برای کشری نمی ماند مگر به هنگام سحر.  

وزارت تغذیه و تدارکات مصر اعلام کرد: مصریها سال گذشته (2004) درماه رمضان هزینه ای بالغ بر 9 میلیارد جنیه مصری برای خرید رمضانیه هزینه کردند، این مبلغ بجز دور ریختن و استفاده از50 هزارتن ماهی، گوشت قرمز و گوشت انواع پرنده هاست .

این محاسبات و ارقام با وضعیت اقتصادی سختی که اکثر مصریها دچار آن هستند، قابل توجیه نیست.

استقبال

در مصر، اکثریت مردم روزه می گیرند. مسلمانان مصر از ماه شعبان و حتی از ماه رجب، با اقتدا به پیامبر گرامی اسلام (ص) و آماده کردن نفس خود، به استقبال این ماه پر فضیلت می روند و یک هفته یا دو هفته قبل از حلول ماه مبارک رمضان برگزاری جشن‏های این ماه را آغاز می‏کنند.

استهلال

استهلال رمضان، در مصر یک سنت قدیمی است. مصریان مسلمانان شب اول ماه رمضان را "شب رؤیت" می‏نامیدند و گروهی از مردم از عصر روز قبل به صحرا می‏رفتند تا بتوانند هلال جدید را ببینند. در عصر آن روز بزرگان قوم و رؤسای اصناف نانوایی و آسیابانی و میوه فروشی و سمساری با برخی از اعضای آنها و گروهی از سربازان از قلعه و اقامتگاه حكمران به سوی مجلس قاضی می‏رفتند و منتظر اعلام رؤیت می‏شدند، خیابانها از جمعیت پر می‏شد و مردم در دو طرف خیابان صف می‏كشیدند و این رژه راكه به زیباترین اسبها مزین شده بود تماشا می‏كردند. هنگامی كه خبر رؤیت هلال پخش می‏شد، یك گروه از سربازان به قلعه و دیگران به محله‏های شهر رهسپار می‏شدند و با صدای بلند به مردم آغاز روزه را اعلام می‏كردند و همه یك صدا فریاد بر می‏آورند: «ای امت، ای بهترین مردم! روزه فرارسید، روزه فرا رسید» و اگر هلال رؤیت نشود چنین ندا در می‏دادند: «فردا ماه شعبان است و همه افطار كنید! همه افطار كنید».

اما اکنون، استهلال در این کشور هم مانند بقیه کشورهای اسلامی از سوی نهادهای رسمی و مذهبی انجام می‏شود.

جشن رمضان

در این ماه همه مردم مصر ـ اعم از مسلمان و غیر مسلمان ـ جشن می‏گیرند. در قاهره گروههای مختلف مصرعرب وغیر عرب جشنهای مختص خود را دارا هستند چراکه  هرکدام به گونه ای خاص این ماه رامی شناسند وهر کدام به اندازه خود قدر و منزلت آن را می دانند. این جشنها حالت پیچیده و مرکب جشنهایی اند که از دوره فرعونیان وقبطانیان و اسلامیان باقی مانده اند. در این جشن‏ها هم رگه‏هایی از ابتکارات شیعیان فاطمی و میراث ممالک مختلف ـ از جمله عثمانی‏ها ـ وجود دارد و هم مراسم دیگر اقوام در آنها هویداست. مسلمانان مصر خیابان‏ها، کوچه‏ها و محله‏ها را با چراغ‏های رنگی، فانوس‏ها و پارچه‏هایی که بر روی آن ''رمضان کریم'' و ''شهر رمضان الذی انزل فیه القران'' نوشته شده است، آذین می‏بندند.

فانوس ؛ نماد رمضان

اگرچه اکنون شهرهای مصر برق دارند اما همچنان "فانوس‏های رنگی" نماد رمضان است. بازار این فانوس‏ها در ماه رمضان داغ است و مردم از آنها برای تزئین خانه‏ها و کوچه‏ها بهره می‏گیرند. کودکان مصری هم با در دست داشتن این فانوس‏ها، سرودها و شعرهای معروف این ماه را می‏خوانند.

تغییر در زندگی

در اسلام، دین و معنویت مختص زندگی شخصی نیستند. اصولی که بر زندگی خصوصی مسلمانان حاکمند معمولاً به طور آشکار از طریق مقررات و حقوق اجتماعی نشان داده می شوند. در زمان مراسم ماه رمضان در مصر، در ساختار روز هم تغییر حاصل می‏شود: روزهای کاری و مدرسه کوتاه‏تر می‏شوند و برخی از فعالیت‏های تجاری ـ اکثراً رستوران‏ها و کافه‏ها ـ برای صرف سحری زودتر باز می‏کنند.

تغذیه

زنان مسلمان برای پذیرایی از مهمانان این ماه، مایحتاج و موادغذایی مورد نیاز خود را از بازارها فراهم می کنند و غذاهایی چون ''الیامیش'' و شیرینی ''کنافه'' را آماده می کنند.

دو شهر در قاهره

قاهره درماه رمضان به دو شهر تبدیل می شود، اول شهری ازصبح زود تا ساعت 2 بعد از ظهر است. در این هنگام این شهر،  شهری آرام و ساکت و بدون کوچکترین  شلوغی و ازدحام  است. سپس ازساعت 2 بعد ازظهر تا زمان افطار و اذان مغرب و گاهی اوقات تا نیمه‏شب که شهری می‏شود که درآن شلوغی بیداد می‏کند و دهیاهو برپاست.

افطار همگانی

بعضی ازمردم درخیابانها با خرما و آب افطارمی‏کنند؛ تاجایی که در دست همه مردم خرما وجود دارد.  بعضی  ازرانندگان توقف می کنند و درخوردن عجله نمی کنند و برخی دیگر با سرعت وبا عجله رانندگی می کنند و همین ممکن است برخوردهایی را به وجود آورد. دراین میان اگرکسی ازروزه داران صدمه ببیند منتظر نمی مانند تا افسر علت را جویا شود، بلکه هریک سعی دارد که افطار را با خانواده اش بخورد و این گونه مشکلات میان شخص آسیب دیده و راننده از بین می رود وهمه به سوی اتومبیلهای خود باز می گردند.

اطعام

برپا کردن سفرهای افطاری، به منظور همبستگی برای فقیران و نیازمندان در مساجد و اماکن مختلف هم از سنت‏های رمضانی مصریان است.

پس از افطار

مسلمانان پس از افطار و ادای نماز، در قهوه‏خانه‏ها و خیمه‏های رمضانی، برای شب زنده داری و شرکت در مسابقه ها گردهم جمع می شوند.

تلویزیون

تهاجم فرهنگی و بی‏بندوباری فرهنگی در تلویزیون کشورهای عربی ـ بویژه مصر و لبنان ـ یکی از مشکلات این کشور است. علیرغم اعتراضات فراوان علمای این کشور، شبکه‏های تلویزیونی حتی حرمت ماه مبارک رمضان را نیز رعایت نمی‏کنند و در ساخت سریال‏های مناسبتی رمضان، از صحنه‏ها و لباس‏های تحریک‏آمیز استفاده می‏کنند!

در مقابل این فعالیت‏ها، نهاد دینی "الازهر" همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان یک شبکه‌ی تلویزیونی اسلامی راه‌اندازی کرد. به گزارش ایسنا، این شبکه ماهواره‌ای جدید با هدف معرفی چهره واقعی اسلام به مخاطبان و گسترش آموزه‌ها و ارزش‌های اسلامی در بین بینندگان تلویزیونی راه‌اندازی شده است. این شبکه ماهواره‌ای 24 ساعته، «ازهر تی‏وی» نام داد و برنامه‌های سرگرم‌کننده و آموزشی را به روی آنتن می‌فرستد.

خیرات

مردم مصر در طول ماه رمضان، به کارهای نیکی نظیر دادن صدقه، توبه از گناهان، خواندن قرآن، نماز، و دادن افطاری به روزه گیران اهتمام می‏ورزند.

مساجد

با ورود به این ماه، مساجد این کشور مملو از روزه دارانی است که برای ادای نمازهای پنج گانه به مساجد می روند تا صحنه با شکوهی از برپایی یکی از واجبات مسلمانان را به نمایش بگذارند. علاوه بر آن مسلمانان با حضور در مساجد تا پایان ماه مبارک بارها قرآن را ختم می کنند.

شب قدر

مصری‏ها معتقدند که شب قدر، یكی از شب‏های فرد از ده شب آخر رمضان است؛ لذا پرهیزكاران و پارسایان، ده شب و روز آخر ماه رمضان را با خشوع بی‏مانندی می‏گذرانند. بقیه مردم هم شب قدر را بسیار گرامی می‏دارند و معتقدند كه در آغاز این شب، فرشتگان برای رساندن نعمتهای الهی به زمین می‏آیند و بیشك هر دعایی در این شب مستجاب خواهد شد، چون درهای آسمان در این شب باز خواهد بود.

اعتکاف

عده‏ای از مردم، ده روز آخر را به مسجد رأس الحسین(ع) یا مسجد حضرت زینب(س) می‏روند و در آنجا معتكف می‏شوند.

عید فطر

عید فطر و آداب و رسوم آن ـ از جمله نماز عید فطر و پرداخت زکات ـ پایان‏بخش جشن عظیم رمضان در مصر است.

منابع:
1 2 3 4 5



دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: ماه مبارك رمضان در آفریقا ، مصر ، سودان ، مغرب ، سنگال ، ساحل عاج ، كامرون ، نیجر ، نیجریه ، سومالی ، ماداگاسكار ،
آخرین ویرایش: یکشنبه 24 مرداد 1389 12:30 ب.ظ