تبلیغات
قاره اسرار - ماه مبارك رمضان در آفریقا (3)
نیم نگاهی به قاره اسرار آمیز آفریقا

ماه مبارك رمضان در آفریقا (3)

یکشنبه 24 مرداد 1389 12:13 ب.ظ

نویسنده : حسین طاهری
ارسال شده در: اجتماعی ، فرهنگی ، دینی و مذهبی ،

 

ماه مبارك رمضان در تانزانیا و زنگبار

استقبال

با نزدیک ‏شدن ماه مبارک رمضان، مردم در نواحی که امکان رؤیت زودتر ماه بیشتر است، به استهلال می‏پردازند. آنان در هر جایی که باشند اگر ماه را مشاهده کنند به "قاضی دولت" ـ که از طریق رییس کشور انتخاب می‏شود ـ اطلاع می‏دهند. سپس خود قاضی در رادیو اعلام می‏کند که طبق اخبار موثق که دریافت شده، مردم در چند ناحیه ماه را مشاهده کرده‏اند. اگر خبر زود اعلام شود مردم بعد از نماز عشاء در مسجد می‏مانند تا نمازهای مخصوص ماه را به جا آورند.

تغذیه

در تانزانیا و زنگبار هنگام افطار بسیاری اوقات غذاهایی طبخ می‏شود که در ماههای دیگر طبخ نمی‏شود مانند بعضی از شیرینی‏ها و یا ماکارونی. به طور معمول در سحری برنج و در افطار سیب زمینی، لوبیا و ماکارونی استفاده می‏شود. قیمت بعضی از غذاها نیز در ماه رمضان گران‏تر از ماه‏های دیگر به  فروش می‏رسد.

افطار

تانزانیایی‏ها معتقدند که مستحب است شخص بعد از اذان چیزی بخورد و بعد به نماز مشغول شود؛ لذا مردم شیرینی‏هایی به مسجد می‏آورند و گاهی هم قهوه فروش‏هایی هستند که به فروش قهوه مشغول می‏شوند. مردم بعد از نماز مغرب برمی‏گردند تا افطار مفصلی بخورند و سپس به نماز عشاء و عبادت مشغول شوند.

تلویزیون

فضای رادیو و تلویزیون تانزانیا در ماه رمضان، بسیار متفاوت است. در سیما آثار و مظاهر اسلامی نمایان‏تر می‏شود؛ مثلاً گویندگان خانم، باحجاب می‏شوند و روسری می‏پوشند؛ یا  فیلم‏های مذهبی مثل "محمد رسول‏الله"، "عمر مختار" و "زندگی پیامبران" پخش می‏شود. در رادیو هم صبح  و ظهر و شب، بعد از اذان ابتدا یک ربع قرآن خوانده می‏شود، سپس ترجمه آن و تفسیر خلاصه‏ای آیات ـ به طور معمول با صدای «شیخ محمود خلیل» ـ پخش می‏شود.

مسجد

نماز در مساجد تانزانیا، از ساعت یک بامداد شروع می‏شود و تا حدود ساعت سه ادامه دارد. بعضی از مردم، غذایشان را به مسجد برده، همانجا میل می‏کنند و بعد از آن، نماز صبح را به جماعت می‏خوانند، بعد به خانه برمی‏گردند تا استراحت کنند.

بنابراین آنچه در ایران معمول است ـ که هنگام سحر گوینده رادیو اعلام می‏کند تا اذان صبح چقدر مانده ـ در تانزانیا وجود ندارد زیرا اکثر مردم زودتر سحری را ‏خورده‏اند. آنانی که سحری دیر می‏خورند کسانی هستند که اهل تهجد هستند.

کار و مرخصی

برنامه معمول در ماه مبارک رمضان این است که افراد اداری باید تا ساعت 5/3 کار کنند؛ اما به خانم‏های کارمند ساعت 12 مرخصی می‏دهند.

برنامه جلسات قرآن

به طور معمول بعد از نماز عصر در اکثر مساجد، برنامه تفسیر قرآن وجود دارد و بسیاری از مردم پس از نماز عصر تا اذان مغرب پای تفسیر می‏نشیدند. شخص قاضی دولت نیز برنامه تفسیری در رادیو دارد و بعضی که به مسجد نمی‏روند، می‏توانند به این برنامه گوش فرا دهند. 

شب قدر

شب قدر در بین اهل‏سنت تانزانیا، مانند شیعیان مرسوم نیست. برخی افراد، در ده شب آخر که تأکید زیادی روی آن شده و گفته می‏شود که شب قدر در آنهاست، به نماز و تهجد روی می‏آورند. بعضی هم می‏گویند معلوم نیست که حتماً شب قدر در آن ده شب آخر باشد، لذا از اول تا آخر ماه رمضان را به شب‏زنده‏داری می‏گذرانند تا شب قدر را درک کنند.

 بیشتر مردم اعتقاد دارند که هرکس شب قدر را درک کند هر دعا و تقاضایی از خدا بکند مستجاب خواهد شد ومطمئن هستند هر کس هر مشکلی داشته باشد در شب قدر دعای او اجابت خواهد شد.

آداب مخصوص دیگر در ماه مبارک رمضان

بعضی سنت‏ها وجود دارد که دیگر در حال کمرنگ شدن است؛ مثلا بعضی از مردم بیرون خانه رفته سفره می‏اندازند و افطار می‏کنند و اگر یک غریبه ازآنجا عبور کند به او تعارف می‏کنند ؛ یا اینکه از افطاری خود به همسایه می‏دهند ؛ یا اگر اقوامی داشته باشند که فاصله‏شان کمی دور باشد، غذا را به دست فرزندشان داده تا به آنها برساند.

روزه گرفتن بچه‏ها

بچه ها در کشور تانزانیا به روزه گرفتن خیلی علاقه دارند و گاهی از7 یا 8 سالگی شروع به روزه گرفتن می‏کنند. در مکتب‏خانه‏ها هم روش خاص در مورد تعلیم بچه‏ها اعمال می‏کنند؛ به اینگونه که بچه‏هایی که روزه می‏گیرند از ساعت 5/7 آمده تا ساعت 5/2 به آنها مرخصی نمی‏دهند، آن موقع هم تواشیح یا بعضی مراسم خاص انجام می‏شود و ساعت 3 تعطیل می‏شوند. اما بچه‏هایی که روزه نمی‏گیرند از ساعت 5/7 که می‏آیند تا 9 در مکتب‏ می‏مانند، بعد آنها را مرخص می‏کنند تا برای صبحانه بروند، بعد برمی‏گردند و تا ساعت 12 می‏مانند، مجدداً برای نهار می‏روند و از ساعت5/2 دوباره برمی‏گردند و تا 5/5 در مکتب‏خانه می‏مانند. برای این بچه‏ها اینگونه رفت و آمد و اینکه بچه‏هایی که روزه می‏گیرند چند ساعت زودتر تعطیل می‏شوند خیلی سخت است و این امر باعث می‏شود تا کودکان به سمت روزه گرفتن گرایش زیادی بیابند. آنها  شاید حتی برای روزه گرفتن با خانواده‏شان به دعوا برخیزند، چراکه ممکن است خانواده توان روزه گرفتن را در آنها نبینند و اجازه ندهند.

تأثیر ماه مبارک رمضان بر جوّ درونی شهرها

مردمی که توان روزه گرفتن ندارند در انظار عمومی هرگز غذا نمی‏خورند. نکته جالب اینکه در ماه رمضان بعضی از افرادی که اصلاً اهل نماز نیستند، نماز می‏خوانند و مساجدی که در دیگر ماه‏ها خلوت است  پر می‏شود. حتی جمعیت تا بیرون مسجد هم کشیده می‏شود.

تعدادی از آن بی‏نمازها، متأثر می‏شوند و بعد از ماه مبارک هم به نماز خواندن ادامه می‏دهند، امّا بقیه دوباره نماز نمی‏خوانند تا ماه رمضان بعد!

عید فطر

یکی از رسومی که در عید فطر در تانزانیا معمول است، خرید لباس عید است برای کودکان است. دهه آخر ماه رمضان خیاطی‏ها و لباس فروشی‏ها شلوغ می‏شود و آنهایی که شاید روزهای دیگر تا ساعت10 کار می‏کردند تا ساعت 12 نیمه شب هم کار ‏کنند. به طور معمول دخترها برای عید فطر پاهایشان را حنا می بندند و پسرها نیز برای کوتاه کردن مو به آرایشگاهها می‏روند و آن روزها آرایشگاهها هم شلوغ می‏شود.

وقتی عید فطر اعلام می‏شود مردم صبحانه عید را آماده می‏کنند و صبح روز اول شوال مردان برای نماز عید می‏روند و بعد برای صبحانه خوردن بر می‏گردند. بعد از صبحانه، بچه‏ها لباس‏های نو خود را می‏پوشند، بعضی‏ها لباس عید قبل را صبح روز بعد می‏پوشند و لباس نوتر را عصر آن روز؛ مثلاً اگر بخواهند به گردش یا پارك بروند لباس‏های نوتر را می‏پوشند. بعد ار خوردن صبحانه بچه‏ها به خانه اقوام می‏روند تا عیدی بگیرند. در كشور تانزانیا برای عید فطر چهار روز تعطیل می‏شود. و این عید مهم‏ترین عید در آن كشور است.

نماز عید فطر در همه مساجد جمعه برگزار می‏شود؛ چون اهل تسنن نماز جمعه را در چندین مسجد برگزار می‏کنند.

 ماه مبارك رمضان در ماداگاسكار

ماداگاسكار كشوری در شرق آفریقا، 22 میلیون نفر جمعیت دارد كه حدود 10 درصد از این جمعیت را مسلمانان تشكیل می‌دهند. شیعیان بومی و غیربومی این كشور نیز چیزی حدود 200 هزار نفر هستند.

استقبال

یک روز مانده به ماه مبارک رمضان، شیعیان بومی و غیر بومی و مخصوصاً خوجه‌ها (شیعیان هندی كه حدود دو قرن پیش به آفریقا مهاجرت كرده‌اند)، با انواع برنامه‌های مختلف مذهبی با استقبال ماه مبارک رمضان می‌روند.

اطعام

شیعیان ماداگاسكار از یک ساعت مانده به افطار در حسینیه خود جمع می‌شوند و تدارکات لازم را برای افطار و روزه داران فراهم می کنند.

آنها بعد از آماده‌سازی سفره‌های افطار، نماز جماعت را در حسینیه برگزار می‌کنند و سپس به صورت دسته‌جمعی افطار را میل می‌نمایند.

ختم قرآن كریم

بعد از افطار، جلسه ختم قرآن بزرگسالان برگزار می‌شود. سپس سخنرانی توسط روحانی حسینیه شروع و بعداز آن مراسم های مذهبی و عزاداری برگزار می‌شود.

در روزهای خاص ـ مثل نیمه رمضان تولد امام حسن (ع) و یا وفات حضرت خدیجه (س) ـ هم همان نوع عملکرد مراسم در روزهای قبل نیز در همین ایام برپا می باشد و فقط مباحث سخنرانی و مدیحه‌سرایی هماهنگ با مناسبت آن روز برگزار می‌شود.

جلسه قرآن ویژه نوجوانان

همچنین هر شب بعد از مراسم باشکوه نماز و افطار، افراد کوچک‌تر در مدرسه حسینیه در مجموعه کلاس‌هایی شامل: آموزش قرآن، احکام، اخلاق، عقاید و قرائت از طریق اساتید با تجربه آموزش می‌بینند.

شب قدر

ساعت 11 شب مراسم شب احیای ویژه شروع می‌شود. مردم ابتدا شروع به قرآن خواندن و خصوصاً خواندن سوره های عنکبوت، یس، قدر و ... می‌كنند. سپس مراسم قرآن سر گرفتن و دعای پر فیض جوشن کبیر با شور و حال و هوای خاصی در حسینیه برگزار می‌شود. بعداز پایان مراسم افراد سفره های سحری را مهیا می کنند و بصورت دسته جمعی سحری خورده و بدنبال آن آماده برگزاری نماز جماعت صبح شده و اینگونه رضایت خداوند را از خود خواستارند.

تغذیه

مسلمانان ماداگاسكار غذاهای بومی مخصوصی را برای این ماه مهیا می‌کنند و به همراه آن آش و سوپ خاصی با شیره نارگیل و انواع "ترشی‌های انبه" را فراهم می آورند تا مردم تناول نمایند.

رسانه

شبکه تلویزیونی خاصی كه مثل ایران یا كشورهای عربی، سریال‌های مناسبتی این ماه را تهیه و پخش كند در ماداگاسكار وجود ندارد ؛ اما "شبکه رادیویی صوت الحکمة" شبکه‌ای بسیار توانمند است که تحت مدیریت شیعیان قراردارد و در طول سال ـ بویژه ماه مبارك رمضان ـ برنامه‌های دینی و مذهبی خوبی تولید و  پخش می‌كند.

عید فطر

اما باشکوه‌ترین و مفصل‌ترین مراسم این ماه در شب عید فطر برگزار می‌شود. مردم در این شب بهترین و فاخرترین لباس خود را پوشیده و در مراسم مجللی شركت می‌كنند. در این مراسم بزرگ‌ترها به کوچک‌ترها عیدی داده و نیز هدایایی از طرف "کمیته شیعیان ماداگاسكار" به افرادی که در مجالس و مراسم ماه مبارک رمضان حضور داشته اند و نیز به دانش‌آموزان برتر حاضر در کلاس‌های آموزشی تقدیم می‌شود.

وحدت مثال‌زدنی

آنچه درباره شیعیان ماداگاسكار بسیار جالب، زیبا و باشکوه است "اتحاد چشمگیر و مثال‌زدنی آنان" در امور آنهاست. مثلا درباره همین آداب و مراسم ماه مبارك، تمامی شیعیان بومی و غیر بومی، هر روز به صورت متحد، هماهنگی كامل را در برگزاری آنها به نمایش می‌گذارند.

ماه مبارك رمضان در نیجر

مسلمانان كه 98 درصد از جمعیت نیجر را تشكیل می دهند در ماه رمضان پس از خواندن نماز تراویح به تلاوت قرآن در مساجد می پردازند و به تفسیر و موعظه گوش می دهند. از جمله رسم و رسومات مردم نیجر در ماه رمضان بیدارشدن روزه داران با طبل قبل از خوردن سحری است. افرادی كه در نیجر به آنها «میتاداموتانیه» گفته می شوند هنگام سحری در خیابان ها گشته و بر طبل ها می كوبند و مردم را برای خوردن سحری بیدار می كنند. قبل از فرا رسیدن زمان افطار غذا در مساجد توزیع می شود و ثروتمندان و یا برخی تاجران این غذاها را تهیه می كنند.

 ماه مبارك رمضان در كامرون

مسلمانان كامرون عادت های زیبایی در این ماه دارند مثلا در طول ماه مبارك رمضان هیچ گاه درهای خانه های خود را نمی بندند....تا قبل از رسیدن روزه داران به خانه خود، به استقبال آنها رفته، و برادران مسلمان خود را كه حداقل نیمی از جمعیت این كشور را تشكیل می دهند، به افطار دعوت كنند.

ماه رمضان در كامرون شبیه سایر كشورهای عربی و اسلامی است به گونه ای كه خرما غذای اصلی مردم در سفره ماه رمضان به شمار می رود.

در شب های این ماه مبارك نیز مبلغان وائمه جماعات از مصر، عربستان سعودی، كویت و مغرب و سایر كشورهای عربی و همچنین مبلغان مسلمان اهل كامرون كه در الازهر و یا در عربستان تحصیل كرده اند، برای مردم سخنرانی می كنند.

 ماه مبارك رمضان در موریتانی:

مانند بسیاری از كشورهای آفریقایی ماه رمضان در موریتانی نیز ایام ویژه و متمایزی است... به گونه ای كه مردم این كشور در جوی پر از محبت، تسامح و همبستگی اجتماعی و تلاش برای اعمال صالحه زندگی می كنند... موریتانیایی ها ماه رمضان را فرصت مناسبی برای انجام اعمال خیر می دانند.

در موریتانی اهتمام ویژه ای برای تهیه سفره های بزرگ افطاری موسوم به سفره های «الرحمن» در ماه رمضان وجود دارد و برای افطاری بسیاری از فقراء و محتاجان را به این سفره ها دعوت می كنند. خانواده های مجاور مساجد نیز ظرف هایی كه حاوی انواع مختلف مواد غذایی برای افطار است به مساجد می فرستند تا روزه دارانی كه وقت اذان مغرب در مسجد هستند، با آنها افطار كنند.

از رسومات عجیب و غریب مردم موریتانی در طول ماه رمضان كوتاه كردن موی مردان و همچنین كودكان است كه در واقع این كار به میمنت فرارسیدن ماه مبارك رمضان صورت می گیرد.

رمضان و شرایط سخت روزه داری مسلمانان آفریقا

همزمان با فرارسیدن ماه مبارك رمضان، فقر و كمبود موادغذایی در آفریقا موجب نگرانی بسیاری از رهبران مسلمان این قاره شده است.  

مشكلات فراوان مالی، كمبود مواد غذایی، سوء تغذیه و گرسنگی از جمله پیامدهای منفی بحران مالی و ركود شدید اقتصادی برای مسلمانان فقیر آفریقا بوده كه بویژه طی ماه مبارك رمضان سلامت آنان را بیش از سایر مواقع تهدید می كند.

"شیخ عبدالواهب مرسل" از امامان جماعت كنیا ضمن ابراز نگرانی از وضعیت بحرانی اقتصاد و كمبود مواد غذایی در كشورش گفت: همزمان با فرا رسیدن ماه مبارك رمضان شرایط بسیار سختی در این منطقه حاكم بوده و میلیون ها انسان، نیازمند كمك های غذایی فوری از سوی سازمان های بین المللی هستند.

وی از تمامی كشورهای مسلمانان جهان خواسته است تا برای پیشگیری از فاجعه انسانی در میان مسلمانان آفریقایی به یاری آنان بشتابند.

"علی ابراهیم"  جوان مسلمان كنیایی در مصاحبه ای در پایان ماه شعبان، با بیان این مطلب كه فقر در بسیاری از كشورهای آفریقایی به خصوص كنیا زندگی را برای مردم بسیار دشوار كرده است، خاطر نشان كرد: مصادف شدن ماه مبارك رمضان با روزهای تابستان و همچنین كمبود مواد غذایی، شرایط سختی را برای مسبلمانان این منطقه به وجود خواهد آورد.

در آستانه ماه مبارك رمضان آنچه بیش از هر مساله دیگر موجب نگرانی این جوان مسلمان آفریقایی شده بود، بحران غذایی و سوء تغذیه نوجوانان مسلمان آفریقایی شده كه در شرایط بحرانی كنونی برای نخستین بار گرفتن روزه بر آنان واجب شده است.

امسال طی ماه مبارك رمضان با هدف آشنایی بیشتر اقلیت‌های مسلمان كنیا با آیات و مفاهیم قرآنی مسابقات قرآن گروه‌های سنی مختلف جوانان و نوجوانان بین 12 تا 30 سال به همراه دیگر برنامه‌های مخصوص این ماه الهی در مراكز و مساجد شهرهای مختلف كنیا برگزار می شود.

 

منابع:
1 2 3 4 5




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: ماه مبارك رمضان در آفریقا ، كامرون ، نیجر ، موریتانی ، تانزانیا ، زنگبار ، ماداگاسكار ،
آخرین ویرایش: یکشنبه 24 مرداد 1389 12:37 ب.ظ