قاره اسرار

ماه مبارك رمضان در آفریقا (3)

یکشنبه 24 مرداد 1389 11:13 ق.ظ

نویسنده : حسین طاهری
ارسال شده در: اجتماعی ، فرهنگی ، دینی و مذهبی ،

ماه مبارك رمضان در تانزانیا و زنگبار

استقبال

با نزدیک ‏شدن ماه مبارک رمضان، مردم در نواحی که امکان رؤیت زودتر ماه بیشتر است، به استهلال می‏پردازند. آنان در هر جایی که باشند اگر ماه را مشاهده کنند به "قاضی دولت" ـ که از طریق رییس کشور انتخاب می‏شود ـ اطلاع می‏دهند. سپس خود قاضی در رادیو اعلام می‏کند که طبق اخبار موثق که دریافت شده، مردم در چند ناحیه ماه را مشاهده کرده‏اند. اگر خبر زود اعلام شود مردم بعد از نماز عشاء در مسجد می‏مانند تا نمازهای مخصوص ماه را به جا آورند.

تغذیه

در تانزانیا و زنگبار هنگام افطار بسیاری اوقات غذاهایی طبخ می‏شود که در ماههای دیگر طبخ نمی‏شود مانند بعضی از شیرینی‏ها و یا ماکارونی. به طور معمول در سحری برنج و در افطار سیب زمینی، لوبیا و ماکارونی استفاده می‏شود. قیمت بعضی از غذاها نیز در ماه رمضان گران‏تر از ماه‏های دیگر به فروش می‏رسد.

افطار

تانزانیایی‏ها معتقدند که مستحب است شخص بعد از اذان چیزی بخورد و بعد به نماز مشغول شود؛ لذا مردم شیرینی‏هایی به مسجد می‏آورند و گاهی هم قهوه فروش‏هایی هستند که به فروش قهوه مشغول می‏شوند. مردم بعد از نماز مغرب برمی‏گردند تا افطار مفصلی بخورند و سپس به نماز عشاء و عبادت مشغول شوند.

تلویزیون

فضای رادیو و تلویزیون تانزانیا در ماه رمضان، بسیار متفاوت است. در سیما آثار و مظاهر اسلامی نمایان‏تر می‏شود؛ مثلاً گویندگان خانم، باحجاب می‏شوند و روسری می‏پوشند؛ یا فیلم‏های مذهبی مثل "محمد رسول‏الله"، "عمر مختار" و "زندگی پیامبران" پخش می‏شود. در رادیو هم صبح و ظهر و شب، بعد از اذان ابتدا یک ربع قرآن خوانده می‏شود، سپس ترجمه آن و تفسیر خلاصه‏ای آیات ـ به طور معمول با صدای «شیخ محمود خلیل» ـ پخش می‏شود.

مسجد

نماز در مساجد تانزانیا، از ساعت یک بامداد شروع می‏شود و تا حدود ساعت سه ادامه دارد. بعضی از مردم، غذایشان را به مسجد برده، همانجا میل می‏کنند و بعد از آن، نماز صبح را به جماعت می‏خوانند، بعد به خانه برمی‏گردند تا استراحت کنند.

بنابراین آنچه در ایران معمول است ـ که هنگام سحر گوینده رادیو اعلام می‏کند تا اذان صبح چقدر مانده ـ در تانزانیا وجود ندارد زیرا اکثر مردم زودتر سحری را ‏خورده‏اند. آنانی که سحری دیر می‏خورند کسانی هستند که اهل تهجد هستند.

کار و مرخصی

برنامه معمول در ماه مبارک رمضان این است که افراد اداری باید تا ساعت 5/3 کار کنند؛ اما به خانم‏های کارمند ساعت 12 مرخصی می‏دهند.

برنامه جلسات قرآن

به طور معمول بعد از نماز عصر در اکثر مساجد، برنامه تفسیر قرآن وجود دارد و بسیاری از مردم پس از نماز عصر تا اذان مغرب پای تفسیر می‏نشیدند. شخص قاضی دولت نیز برنامه تفسیری در رادیو دارد و بعضی که به مسجد نمی‏روند، می‏توانند به این برنامه گوش فرا دهند.

شب قدر

شب قدر در بین اهل‏سنت تانزانیا، مانند شیعیان مرسوم نیست. برخی افراد، در ده شب آخر که تأکید زیادی روی آن شده و گفته می‏شود که شب قدر در آنهاست، به نماز و تهجد روی می‏آورند. بعضی هم می‏گویند معلوم نیست که حتماً شب قدر در آن ده شب آخر باشد، لذا از اول تا آخر ماه رمضان را به شب‏زنده‏داری می‏گذرانند تا شب قدر را درک کنند.

بیشتر مردم اعتقاد دارند که هرکس شب قدر را درک کند هر دعا و تقاضایی از خدا بکند مستجاب خواهد شد ومطمئن هستند هر کس هر مشکلی داشته باشد در شب قدر دعای او اجابت خواهد شد.

آداب مخصوص دیگر در ماه مبارک رمضان

بعضی سنت‏ها وجود دارد که دیگر در حال کمرنگ شدن است؛ مثلا بعضی از مردم بیرون خانه رفته سفره می‏اندازند و افطار می‏کنند و اگر یک غریبه ازآنجا عبور کند به او تعارف می‏کنند ؛ یا اینکه از افطاری خود به همسایه می‏دهند ؛ یا اگر اقوامی داشته باشند که فاصله‏شان کمی دور باشد، غذا را به دست فرزندشان داده تا به آنها برساند.

روزه گرفتن بچه‏ها

بچه ها در کشور تانزانیا به روزه گرفتن خیلی علاقه دارند و گاهی از7 یا 8 سالگی شروع به روزه گرفتن می‏کنند. در مکتب‏خانه‏ها هم روش خاص در مورد تعلیم بچه‏ها اعمال می‏کنند؛ به اینگونه که بچه‏هایی که روزه می‏گیرند از ساعت 5/7 آمده تا ساعت 5/2 به آنها مرخصی نمی‏دهند، آن موقع هم تواشیح یا بعضی مراسم خاص انجام می‏شود و ساعت 3 تعطیل می‏شوند. اما بچه‏هایی که روزه نمی‏گیرند از ساعت 5/7 که می‏آیند تا 9 در مکتب‏ می‏مانند، بعد آنها را مرخص می‏کنند تا برای صبحانه بروند، بعد برمی‏گردند و تا ساعت 12 می‏مانند، مجدداً برای نهار می‏روند و از ساعت5/2 دوباره برمی‏گردند و تا 5/5 در مکتب‏خانه می‏مانند. برای این بچه‏ها اینگونه رفت و آمد و اینکه بچه‏هایی که روزه می‏گیرند چند ساعت زودتر تعطیل می‏شوند خیلی سخت است و این امر باعث می‏شود تا کودکان به سمت روزه گرفتن گرایش زیادی بیابند. آنها شاید حتی برای روزه گرفتن با خانواده‏شان به دعوا برخیزند، چراکه ممکن است خانواده توان روزه گرفتن را در آنها نبینند و اجازه ندهند.

تأثیر ماه مبارک رمضان بر جوّ درونی شهرها

مردمی که توان روزه گرفتن ندارند در انظار عمومی هرگز غذا نمی‏خورند. نکته جالب اینکه در ماه رمضان بعضی از افرادی که اصلاً اهل نماز نیستند، نماز می‏خوانند و مساجدی که در دیگر ماه‏ها خلوت است پر می‏شود. حتی جمعیت تا بیرون مسجد هم کشیده می‏شود.

تعدادی از آن بی‏نمازها، متأثر می‏شوند و بعد از ماه مبارک هم به نماز خواندن ادامه می‏دهند، امّا بقیه دوباره نماز نمی‏خوانند تا ماه رمضان بعد!

عید فطر

یکی از رسومی که در عید فطر در تانزانیا معمول است، خرید لباس عید است برای کودکان است. دهه آخر ماه رمضان خیاطی‏ها و لباس فروشی‏ها شلوغ می‏شود و آنهایی که شاید روزهای دیگر تا ساعت10 کار می‏کردند تا ساعت 12 نیمه شب هم کار ‏کنند. به طور معمول دخترها برای عید فطر پاهایشان را حنا می بندند و پسرها نیز برای کوتاه کردن مو به آرایشگاهها می‏روند و آن روزها آرایشگاهها هم شلوغ می‏شود.

وقتی عید فطر اعلام می‏شود مردم صبحانه عید را آماده می‏کنند و صبح روز اول شوال مردان برای نماز عید می‏روند و بعد برای صبحانه خوردن بر می‏گردند. بعد از صبحانه، بچه‏ها لباس‏های نو خود را می‏پوشند، بعضی‏ها لباس عید قبل را صبح روز بعد می‏پوشند و لباس نوتر را عصر آن روز؛ مثلاً اگر بخواهند به گردش یا پارك بروند لباس‏های نوتر را می‏پوشند. بعد ار خوردن صبحانه بچه‏ها به خانه اقوام می‏روند تا عیدی بگیرند. در كشور تانزانیا برای عید فطر چهار روز تعطیل می‏شود. و این عید مهم‏ترین عید در آن كشور است.

نماز عید فطر در همه مساجد جمعه برگزار می‏شود؛ چون اهل تسنن نماز جمعه را در چندین مسجد برگزار می‏کنند.

ماه مبارك رمضان در ماداگاسكار

ماداگاسكار كشوری در شرق آفریقا، 22 میلیون نفر جمعیت دارد كه حدود 10 درصد از این جمعیت را مسلمانان تشكیل می‌دهند. شیعیان بومی و غیربومی این كشور نیز چیزی حدود 200 هزار نفر هستند.

استقبال

یک روز مانده به ماه مبارک رمضان، شیعیان بومی و غیر بومی و مخصوصاً خوجه‌ها (شیعیان هندی كه حدود دو قرن پیش به آفریقا مهاجرت كرده‌اند)، با انواع برنامه‌های مختلف مذهبی با استقبال ماه مبارک رمضان می‌روند.

اطعام

شیعیان ماداگاسكار از یک ساعت مانده به افطار در حسینیه خود جمع می‌شوند و تدارکات لازم را برای افطار و روزه داران فراهم می کنند.

آنها بعد از آماده‌سازی سفره‌های افطار، نماز جماعت را در حسینیه برگزار می‌کنند و سپس به صورت دسته‌جمعی افطار را میل می‌نمایند.

ختم قرآن كریم

بعد از افطار، جلسه ختم قرآن بزرگسالان برگزار می‌شود. سپس سخنرانی توسط روحانی حسینیه شروع و بعداز آن مراسم های مذهبی و عزاداری برگزار می‌شود.

در روزهای خاص ـ مثل نیمه رمضان تولد امام حسن (ع) و یا وفات حضرت خدیجه (س) ـ هم همان نوع عملکرد مراسم در روزهای قبل نیز در همین ایام برپا می باشد و فقط مباحث سخنرانی و مدیحه‌سرایی هماهنگ با مناسبت آن روز برگزار می‌شود.

جلسه قرآن ویژه نوجوانان

همچنین هر شب بعد از مراسم باشکوه نماز و افطار، افراد کوچک‌تر در مدرسه حسینیه در مجموعه کلاس‌هایی شامل: آموزش قرآن، احکام، اخلاق، عقاید و قرائت از طریق اساتید با تجربه آموزش می‌بینند.

شب قدر

ساعت 11 شب مراسم شب احیای ویژه شروع می‌شود. مردم ابتدا شروع به قرآن خواندن و خصوصاً خواندن سوره های عنکبوت، یس، قدر و ... می‌كنند. سپس مراسم قرآن سر گرفتن و دعای پر فیض جوشن کبیر با شور و حال و هوای خاصی در حسینیه برگزار می‌شود. بعداز پایان مراسم افراد سفره های سحری را مهیا می کنند و بصورت دسته جمعی سحری خورده و بدنبال آن آماده برگزاری نماز جماعت صبح شده و اینگونه رضایت خداوند را از خود خواستارند.

تغذیه

مسلمانان ماداگاسكار غذاهای بومی مخصوصی را برای این ماه مهیا می‌کنند و به همراه آن آش و سوپ خاصی با شیره نارگیل و انواع "ترشی‌های انبه" را فراهم می آورند تا مردم تناول نمایند.

رسانه

شبکه تلویزیونی خاصی كه مثل ایران یا كشورهای عربی، سریال‌های مناسبتی این ماه را تهیه و پخش كند در ماداگاسكار وجود ندارد ؛ اما "شبکه رادیویی صوت الحکمة" شبکه‌ای بسیار توانمند است که تحت مدیریت شیعیان قراردارد و در طول سال ـ بویژه ماه مبارك رمضان ـ برنامه‌های دینی و مذهبی خوبی تولید و پخش می‌كند.

عید فطر

اما باشکوه‌ترین و مفصل‌ترین مراسم این ماه در شب عید فطر برگزار می‌شود. مردم در این شب بهترین و فاخرترین لباس خود را پوشیده و در مراسم مجللی شركت می‌كنند. در این مراسم بزرگ‌ترها به کوچک‌ترها عیدی داده و نیز هدایایی از طرف "کمیته شیعیان ماداگاسكار" به افرادی که در مجالس و مراسم ماه مبارک رمضان حضور داشته اند و نیز به دانش‌آموزان برتر حاضر در کلاس‌های آموزشی تقدیم می‌شود.

وحدت مثال‌زدنی

آنچه درباره شیعیان ماداگاسكار بسیار جالب، زیبا و باشکوه است "اتحاد چشمگیر و مثال‌زدنی آنان" در امور آنهاست. مثلا درباره همین آداب و مراسم ماه مبارك، تمامی شیعیان بومی و غیر بومی، هر روز به صورت متحد، هماهنگی كامل را در برگزاری آنها به نمایش می‌گذارند.

ماه مبارك رمضان در نیجر

مسلمانان كه 98 درصد از جمعیت نیجر را تشكیل می دهند در ماه رمضان پس از خواندن نماز تراویح به تلاوت قرآن در مساجد می پردازند و به تفسیر و موعظه گوش می دهند. از جمله رسم و رسومات مردم نیجر در ماه رمضان بیدارشدن روزه داران با طبل قبل از خوردن سحری است. افرادی كه در نیجر به آنها «میتاداموتانیه» گفته می شوند هنگام سحری در خیابان ها گشته و بر طبل ها می كوبند و مردم را برای خوردن سحری بیدار می كنند. قبل از فرا رسیدن زمان افطار غذا در مساجد توزیع می شود و ثروتمندان و یا برخی تاجران این غذاها را تهیه می كنند.

ماه مبارك رمضان در كامرون

مسلمانان كامرون عادت های زیبایی در این ماه دارند مثلا در طول ماه مبارك رمضان هیچ گاه درهای خانه های خود را نمی بندند....تا قبل از رسیدن روزه داران به خانه خود، به استقبال آنها رفته، و برادران مسلمان خود را كه حداقل نیمی از جمعیت این كشور را تشكیل می دهند، به افطار دعوت كنند.

ماه رمضان در كامرون شبیه سایر كشورهای عربی و اسلامی است به گونه ای كه خرما غذای اصلی مردم در سفره ماه رمضان به شمار می رود.

در شب های این ماه مبارك نیز مبلغان وائمه جماعات از مصر، عربستان سعودی، كویت و مغرب و سایر كشورهای عربی و همچنین مبلغان مسلمان اهل كامرون كه در الازهر و یا در عربستان تحصیل كرده اند، برای مردم سخنرانی می كنند.

ماه مبارك رمضان در موریتانی:

مانند بسیاری از كشورهای آفریقایی ماه رمضان در موریتانی نیز ایام ویژه و متمایزی است... به گونه ای كه مردم این كشور در جوی پر از محبت، تسامح و همبستگی اجتماعی و تلاش برای اعمال صالحه زندگی می كنند... موریتانیایی ها ماه رمضان را فرصت مناسبی برای انجام اعمال خیر می دانند.

در موریتانی اهتمام ویژه ای برای تهیه سفره های بزرگ افطاری موسوم به سفره های «الرحمن» در ماه رمضان وجود دارد و برای افطاری بسیاری از فقراء و محتاجان را به این سفره ها دعوت می كنند. خانواده های مجاور مساجد نیز ظرف هایی كه حاوی انواع مختلف مواد غذایی برای افطار است به مساجد می فرستند تا روزه دارانی كه وقت اذان مغرب در مسجد هستند، با آنها افطار كنند.

از رسومات عجیب و غریب مردم موریتانی در طول ماه رمضان كوتاه كردن موی مردان و همچنین كودكان است كه در واقع این كار به میمنت فرارسیدن ماه مبارك رمضان صورت می گیرد.

رمضان و شرایط سخت روزه داری مسلمانان آفریقا

همزمان با فرارسیدن ماه مبارك رمضان، فقر و كمبود موادغذایی در آفریقا موجب نگرانی بسیاری از رهبران مسلمان این قاره شده است.

مشكلات فراوان مالی، كمبود مواد غذایی، سوء تغذیه و گرسنگی از جمله پیامدهای منفی بحران مالی و ركود شدید اقتصادی برای مسلمانان فقیر آفریقا بوده كه بویژه طی ماه مبارك رمضان سلامت آنان را بیش از سایر مواقع تهدید می كند.

"شیخ عبدالواهب مرسل" از امامان جماعت كنیا ضمن ابراز نگرانی از وضعیت بحرانی اقتصاد و كمبود مواد غذایی در كشورش گفت: همزمان با فرا رسیدن ماه مبارك رمضان شرایط بسیار سختی در این منطقه حاكم بوده و میلیون ها انسان، نیازمند كمك های غذایی فوری از سوی سازمان های بین المللی هستند.

وی از تمامی كشورهای مسلمانان جهان خواسته است تا برای پیشگیری از فاجعه انسانی در میان مسلمانان آفریقایی به یاری آنان بشتابند.

"علی ابراهیم" جوان مسلمان كنیایی در مصاحبه ای در پایان ماه شعبان، با بیان این مطلب كه فقر در بسیاری از كشورهای آفریقایی به خصوص كنیا زندگی را برای مردم بسیار دشوار كرده است، خاطر نشان كرد: مصادف شدن ماه مبارك رمضان با روزهای تابستان و همچنین كمبود مواد غذایی، شرایط سختی را برای مسبلمانان این منطقه به وجود خواهد آورد.

در آستانه ماه مبارك رمضان آنچه بیش از هر مساله دیگر موجب نگرانی این جوان مسلمان آفریقایی شده بود، بحران غذایی و سوء تغذیه نوجوانان مسلمان آفریقایی شده كه در شرایط بحرانی كنونی برای نخستین بار گرفتن روزه بر آنان واجب شده است.

امسال طی ماه مبارك رمضان با هدف آشنایی بیشتر اقلیت‌های مسلمان كنیا با آیات و مفاهیم قرآنی مسابقات قرآن گروه‌های سنی مختلف جوانان و نوجوانان بین 12 تا 30 سال به همراه دیگر برنامه‌های مخصوص این ماه الهی در مراكز و مساجد شهرهای مختلف كنیا برگزار می شود.

منابع:
1 2 3 4 5

دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: ماه مبارك رمضان در آفریقا ، كامرون ، نیجر ، موریتانی ، تانزانیا ، زنگبار ، ماداگاسكار ،
آخرین ویرایش: یکشنبه 24 مرداد 1389 11:37 ق.ظ

ماه مبارك رمضان در آفریقا(1)

یکشنبه 24 مرداد 1389 11:06 ق.ظ

نویسنده : حسین طاهری
ارسال شده در: اجتماعی ، دینی و مذهبی ،

مسلمانان جهان در ماه مبارك رمضان فرهنگ و رسومات مختلفی دارند اما آداب و رسومات مردم مسلمان آفریقا علی رغم مشكلات و سختی های موجود در این قاره، رنگ و بوی خاصی دارد.

ماه مبارك رمضان در نیجریه

۵۰ درصد از مردم نیجریه مسلمان و ۴۰ درصد مسیحی هستند و زبان رسمی این کشور انگلیسی است. نیجریه حداقل 7 میلیون نفر شیعه دارد.

استقبال

مردم نیجریه با تمیز و آماده کردن مساجد برای اقامۀ نماز و جلسات قرآن و تفسیر، به استقبال ماه مبارک می‏روند. با ثبوت هلال، مردم جشن‏های باشکوهی برگزار می‏کنند و با زدن طبل، در خیابان‏ها می‏چرخند و سرود می‏خوانند.

آغاز ماه

اكثریت مردم، شروع ماه مبارك رمضان را با اعلام و اعلان «سلطان» قبول می‌کنند؛، اما پیروان صوفیه سخن سلطان را قبول ندارند و می‌گویند ما خودمان باید با چشم خودمان هلال ماه را ببینیم، لذا معمولاً آنها هر سال 2 روز بعد از اکثریت مردم روزه می‌گیرند.

(سلطان، شخصی از نسل پادشاهان گذشته نیجریه است که اگرچه اکنون ـ در حکومت جمهوری ـ قدرت رسمی ندارد ولی کماکان دارای قدرت بومی و نفوذ دینی است و اموری مانند حج، استهلال و مساجد زیر نظر وی و نمایندگانش در ایالات ـ یا همان سلطان‏های محلی ـ برگزار می‏شود. روز بیستم مرداد امسال (1388) خبر رسید که مسلمانان نیجریه پس از سالها اختلاف برای درنظر گرفتن یک روز واحد برای آغاز ماه مبارک رمضان، امسال تصمیم گرفتند وحدت خود را تقویت کرده و در سراسر کشور یک روز مشترک را به عنوان آغاز ماه مبارک رمضان در نظر گیرند. «سلطان سوکوتو» در این باره گفت: ما از اختلاف‏های همیشگی میان مسلمانان درباره ماه مبارک رمضان و عید فطر دلسرد شده ایم، درحالی که اسلام یکی است و لزوم صدای واحد مسلمانان، بیش از سایر مواقع ضرورت دارد. ما از اختلافات مسلمانان شمال و جنوب نیجریه درباره آغاز ماه مبارک رمضان در سال گذشته ابراز تأسف می‏کنیم؛ رویدادهایی که مایه شرم است.)

تغذیه

مردم نیجریه در این ماه معمولاً غذاهای مخصوصی دارند و مصرف میوه هم در این ماه بیشتر می‌شود. زنان برای افطار غذاهایی همچون "العصیدة"، "الدویا"، "حلیم" و "اذنجی"و برای سحر "التو" فراهم می‏کنند. فرنی، شیر، چای و غذاهایی شبیه فلافل نیز جزء خوردنی‏های محبوب این ماه است.

افطار

چون مردم با یكدیگر ارتباط دارند، چند خانواده افطارهایشان را بر می‌دارند و جلوی خانه یک نفر از همسایگان یك سفره پهن می‌کنند و با هم افطار می‌کنند، این رسم در دنیای صنعتی امروز، کمتر شده است.بعضی از مردم هم طبق‏هایی را در نزدیکی مساجد قرار می‏دهند و پس از نماز مغرب، با یکدیگر به تناول افطار مشغول می‏شوند.

اطعام

ثروتمندان نیجریه در این ماه به دیگران هدیه می‏دهند و فقرا را اطعام می‌کنند. علاوه یر این، ثروتنمدان در بعضی از ایالت‏های 36گانه تیجریه، بودجه‌ای اختصاص می‌دهند تا برای فقرا افطار و سحری تهیه شود.

صلوات

از عادات مسلمانان نیجریه در این ماه، فرستادن صلوات بر پیامبر (ص) و خواندن مناجات و دعاهای مخصوص است.

وضعیت امنیتی

به مصداق حدیث پیامبر كه فرمودند «در ماه مبارك رمضان، شیطان در بند می‌شود» گویی گناه در این ماه در نیجریه اسیر می‌شود، تا جایی که حتی زنان فاحشه کارهای بدشان را تعطیل می‌کنند و سجاده پهن می‌کنند!

در واقع مردم احساس می‌کنند گناهان تعطیل می‌شود. لذا وضعیت امنیتی از تمام ماه‌ها بیشتر می‏شود، این مسلّم است. دزدی‏ و سرقت حتی تا 95 درصد كمتر می‏شود.

تلویزیون

تلویزیون نیجریه در این ماه همیشه سخنرانی قرآن و تفسیر پخش می‌كند. متأسفانه هنوز از علمای مكتب اهل‏بیت(ع) برای سخنرانی در تلویزیون دعوت نكرده‌اند.

وهابیت

دشمنان مكتب اهل‏بیت(ع) منتظر می‌مانند تا ماه رمضان بشود تا فعالیت و سخنرانی علیه تشیع را مضاعف کنند. دروغ‌ها و تهمت‌هایی كه آنها به پیروان اهل‏بیت(ع) نسبت می‌دهند به اندازه‌ای است كه ما هر سال تصور می‌كردیم بعد از ماه رمضان، شیعه‌ای وجود نخواهد داشت!

شب قدر

مسلمانان نیجریه معتقدند که شب قدر، شب بیست و هفتم ماه رمضان است؛ لذا بعید است كسی در این شب بخوابد. مردم به مسجد می‌روند و به عبادت و احیاء می‌پردازند و بعد از نماز صبح به منزل بازمی‏گردند.

بازی‏های ویژه

از دهم تا بیستم ماه مبارك رمضان یك نوع بازی فرهنگی بین بچه‌های هشت تا پانزده ساله به شكل طنز و كمدی به مدت یك ساعت، بعد از نماز مغرب و عشاء برگزار می‌شود.

بچه‏ها در این بازی، نقش پرنده‌ای را بازی می‌كنند كه گرسنه است و آب و دانه می‌خواهد و مردم باید با مهربانی به آن پرنده‌ كمك كنند؛‌ چرا كه در این ماه مردم باید مهربان باشند. نمایش دیگر، بازی در نقش عالمان بی‏عمل است. بعضی‏ها هم در ی ضمن یک بازی محلی، سر به سر كسانی كه سنشان زیاد شده ولی هنوز ازدواج نكرده‌اند، می‌گذارند. كسی از یان بازی‏ها ناراحت نمی‌شود، بلکه شیرینی و خاطره‏انگیز بودن ماه مبارک را دوچندان می‏کند.

عید فطر

عید فطر را سلطان را از طریق رادیو اعلام می‌كند. (رادیو در نیجریه بسیار فراگیر است و همه ـ حتی چوپان‌ها ـ كنار دستشان رادیو دارند).

برای عید فطر و قربان در نیجریه، باید لباس نو دوخته شود. بچه‌هایی كه لباس نو نپوشند ناراحت می‌شوند و حتی ممکن است بقیه بچه‌ها آنها را مسخره كنند! مردم در این روز لباس نوی خود را می‌پوشند و به نماز و جشن مشغول می‏شوند.

با ثبوت هلال ماه مبارک رمضان، مسلمانان نیجریه جشن های باشکوهی را برگزار می کنند و در خیابان های اصلی شهر با زدن طبل می چرخند و سرود هایی را به یمن ورود به ماه روزه، ماه خیر و ماه احسان می خوانند.
مسلمانان این کشور با همسایگان خود افطاری را تناول می کنند و افطاری ها را در سینی ها و طبق هایی در نزدیک مساجد قرار داده و پس از ادای نماز مغرب با یکدیگر مشغول تناول غذا می شوند، همچنین زنان نیز در مکان مخصوصی با یکدیگر روزه خود را باز می کنند.
زنان مسلمان در این ماه غذایی چون 'العصیده'، 'الدویا' و 'اذنجی' را تهیه می کنند و در سحری نیز غذایی مانند' التو' و شیر و چای می خورند.
از عادت های مسلمان در این ماه فرستادن صلوات، خواندن مناجات ها و دعاهای مخصوص است.
مسلمانان نیجریه معتقدند شب بسیت و هفتم، شب قدر است و این شب را به عبادت و نیایش، ادای نماز و شب زنده داری در مساجد می گذراند.

ماه مبارك رمضان در مغرب
ماه مبارک رمضان در میان مردم مغرب از جایگاه بسیار رفیعی برخوردار است، آنها آداب و رسوم خاصی در این ایام دارند که با گذشت قرنها از ورود اسلام به این کشور همچنان حفظ شده اند چرا که ماه رمضان از ماههای مقدس بوده و زندگی و عبادت را در میان آنها زنده کرده است.

مردم مغرب آداب و رسوم خاصی در ماه مبارک رمضان دارند، آنها قبل از فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، یعنی از اواخر ماه شعبان از صبح زود خود را برای استقبال از این ماه آماده می کنند و با تعارف انواع شیرینیها این ماه را به یکدیگر بشارت داده و به یکدیگر تبریک و تهنیت می گویند.

آنها به زینت و آراستن خیابانها و مغازه های خود اقدام می کنند به طوری که خیابانهای مغرب تا زمان طلوع خورشید روشن است.

سفره های افطار در مغرب از چای با نعناع، چای سبز به همراه دیگر نوشیدنیهای سرد و گیاهی طبیعی که برای دستگاه گوارش مفید است و بوی مطبوعی هم دارد، سرشار است و سوپ، خرما، شیر و تخم مرغ نیز در سفره های آنها دیده می شود. زنان خانه دار در مغرب در حد خیلی زیادی به آراستن خانه های خود می پردازند و در ایام ماه رمضان به استقبال از میهمانان خود، خانواده و همسایه ها می روند، چرا که صله رحم در این ماه از ارزش بالایی برخوردار است .

مادران مغربی برای فرزندان خوند حکایتهای دینی تعریف می کند تا آنها برای رفتن به مسجد تشویق شوند.

از زمان ملک محمد سادس پادشاه مغرب در سال 1999 مؤسسه حسن ثانی در مغرب تأسیس شد تا به خانواده های نیازمند و فقیر شکر، روغن، شیرینی و دیگر مایحتاج آنها را بدهد. در این ماه شوراهای مختلف اسلامی و خیریه سفره های افطاری می گسترانند تا همه مردم به ویژه کسانی که نیازمندان واقعی هستند، از آن بهره مند شوند.

عبادت در ماه مبارک رمضان در این کشور جلوه خاصی دارد، مساجد در زمان اقامه نمازمملو از جمعیت می شوند و کمتر کسی در خانه های خود می ماند. در ماه رمضان هیچ مغازه ای وجود ندارد که بدون مشتری باشد، گاهی اوقات قیمت کالاها کاهش چشمگیری می یابد و در واقع افزایش قیمت در ماه رمضان غیر مفهوم است.

در ماه مبارک رمضان مساجد مغرب مملو از نمازگزاران می شود تا جاییکه خیاباهای اطراف با صفهای نمازگزاران مسدود می گردد و حرکت اتومبیلها در خیابانهای نزدیک مساجد متوقف می شود و چنان صحنه ای معنوی را به وجود می آید که انسان آرزو می کند که ای کاش همه ایام سال ماه رمضان بود. پس از نماز عصر همه نمازگزاران برای خواندن حزبهای قرآن به صورت گروهی جمع می شوند و در ادامه آن دروس دینی را فرا می گیرند.

روزنامه های دینی، کتابهای فرهنگی در این ایام رواج بسیاری دارند و قرائت قرآن بسیار افزایش می یابد. رسانه های گروهی نیز برنامه های دینی را به منظور بهره گیری مسلمانان از ماه مبارک رمضان ارائه می کنند.

در نیمه ماه مبارک رمضان بیشتر شهرهای مغرب جشنی برپا می کنند که در آن به دیدار خانواده ها و دوستان می روند و برای افطاری غذا درست می کنند و به نیازمندان و فقیران صدفه می دهند، قبل از فرارسیدن این شب بیشتر خانواده های مغربی مرغ زنده می خرند و در نیمه ماه رمضان برای خانواده های خود با کشتن آن غذا درست می کنند. در شبهای قدر و شب بیست و هفتم که ایام بسیار ارزشمند است مسلمانان تا صبح بیدار می مانند و شب زنده داری می کنند.

ماه مبارك رمضان در مصر

مردم مصر چون دیگر کشورها، برای ماه مبارک رمضان آداب و رسوم خاصی دارند. آنچه در ذیل می آید نگاهی اجمالی به این آداب و مراسم است.

مناسبتهای دینی و غیر دینی درمصر با انواع و اقسام غذاها و نوشیدنیها همراه هستند، به طوری که در هرخانه مصری به ازای هر مناسبت غذای معینی وجود دارد و شادی مصریان جز با آن خوراک و نوشیدنی تکمیل نمی گردد.

به رغم گرانی و هزینه های گزاف مواد غذایی دربازارهای مصر، آنها از ماه مبارک رمضان به نحو احسن استقبال می کنند و قبل از فرا رسیدن ماه رمضان خانواده های مصری تمام هزینه های سفره افطار وسحری را می پردازند.

آنها توجه زیادی به سفره های رمضانی می کنند، با این اعتقاد که تمام مدت روز را روزه بودند و ازخوردن و آشامیدن محروم . مصریان به غذای افطاری بیشتر اهمیت می دهند تا سحر زیرا معتقدند عطش و گرسنگی را درطول روز تحمل کرده اند.

مصریها درهرطبقه اقتصادی که باشند گوشت قرمز و گوشت پرندگان بخصوص مرغ، حتماً در سفره های آنها وجود دارد و بدون آن احساس ناخوشایندی دارند، حتی اگر سفره های آنها با ماهی پرشود باز هم این غذا آنها را ارضاء نمی کند.

اساس سفره های افطاری غذای " خشاف" و "قمرالدین" به همراه یک کاسه ترشی است که بعد از 13 ساعت روزه گرفتن این اصل را رعایت می کنند. غذای برخی از خانواده ها گوشت یا مرغ به همراه سالاد در سفره هاست.

آنها غذای سحری را درخانه های خود یا در رستورانها و یا در چادرهای رمضانیه میل می کنند. برخلاف افطاری، سفره های سحری از نظر اقتصادی چندان پرهزینه نیست، درنهایت ممکن است گوشت چرخ کرده همراه فلافل برسر سفره وجود داشته باشد.

شیرینی جات هم جایگاه ویژه ای چه در سفره های افطاری و چه سفره های سحری نزد مصری ها دارند. در ماه رمضان مصرف زیاد شیرینی جات زیاد است و این میراثی است که از دوره فاطمیان همچون "فانوسهای رمضانی و آواز دهندگان سحری" به جا مانده است. از انواع این شیرینی ها می توان به "قطایف" و "لقمه قاضی " اشاره کرد.

از دیگر مرسومات آنها خرید برخی از کالاهاست، این کالاهای وارداتی از کشورهایی مانند سوریه و ترکیه به مصر می آیند و مصریان با وجود قیمت بالا و هزینه گزاف آنها را خریداری می کنند.

دربازارهای مهرگان مصر علاوه بر فروش ظرفهای مصری قدیمی، به فروش غذاهای اصیلی مانند "کشری " می پردازند. ولی مغازه های فروش این غذا درطول ماه رمضان بسته اند، چراکه مردم درزمان افطار به خوردن گوشت و مرغ مشغول می شوند و جایی برای کشری نمی ماند مگر به هنگام سحر.

وزارت تغذیه و تدارکات مصر اعلام کرد: مصریها سال گذشته (2004) درماه رمضان هزینه ای بالغ بر 9 میلیارد جنیه مصری برای خرید رمضانیه هزینه کردند، این مبلغ بجز دور ریختن و استفاده از50 هزارتن ماهی، گوشت قرمز و گوشت انواع پرنده هاست .

این محاسبات و ارقام با وضعیت اقتصادی سختی که اکثر مصریها دچار آن هستند، قابل توجیه نیست.

استقبال

در مصر، اکثریت مردم روزه می گیرند. مسلمانان مصر از ماه شعبان و حتی از ماه رجب، با اقتدا به پیامبر گرامی اسلام (ص) و آماده کردن نفس خود، به استقبال این ماه پر فضیلت می روند و یک هفته یا دو هفته قبل از حلول ماه مبارک رمضان برگزاری جشن‏های این ماه را آغاز می‏کنند.

استهلال

استهلال رمضان، در مصر یک سنت قدیمی است. مصریان مسلمانان شب اول ماه رمضان را "شب رؤیت" می‏نامیدند و گروهی از مردم از عصر روز قبل به صحرا می‏رفتند تا بتوانند هلال جدید را ببینند. در عصر آن روز بزرگان قوم و رؤسای اصناف نانوایی و آسیابانی و میوه فروشی و سمساری با برخی از اعضای آنها و گروهی از سربازان از قلعه و اقامتگاه حكمران به سوی مجلس قاضی می‏رفتند و منتظر اعلام رؤیت می‏شدند، خیابانها از جمعیت پر می‏شد و مردم در دو طرف خیابان صف می‏كشیدند و این رژه راكه به زیباترین اسبها مزین شده بود تماشا می‏كردند. هنگامی كه خبر رؤیت هلال پخش می‏شد، یك گروه از سربازان به قلعه و دیگران به محله‏های شهر رهسپار می‏شدند و با صدای بلند به مردم آغاز روزه را اعلام می‏كردند و همه یك صدا فریاد بر می‏آورند: «ای امت، ای بهترین مردم! روزه فرارسید، روزه فرا رسید» و اگر هلال رؤیت نشود چنین ندا در می‏دادند: «فردا ماه شعبان است و همه افطار كنید! همه افطار كنید».

اما اکنون، استهلال در این کشور هم مانند بقیه کشورهای اسلامی از سوی نهادهای رسمی و مذهبی انجام می‏شود.

جشن رمضان

در این ماه همه مردم مصر ـ اعم از مسلمان و غیر مسلمان ـ جشن می‏گیرند. در قاهره گروههای مختلف مصرعرب وغیر عرب جشنهای مختص خود را دارا هستند چراکه هرکدام به گونه ای خاص این ماه رامی شناسند وهر کدام به اندازه خود قدر و منزلت آن را می دانند. این جشنها حالت پیچیده و مرکب جشنهایی اند که از دوره فرعونیان وقبطانیان و اسلامیان باقی مانده اند. در این جشن‏ها هم رگه‏هایی از ابتکارات شیعیان فاطمی و میراث ممالک مختلف ـ از جمله عثمانی‏ها ـ وجود دارد و هم مراسم دیگر اقوام در آنها هویداست. مسلمانان مصر خیابان‏ها، کوچه‏ها و محله‏ها را با چراغ‏های رنگی، فانوس‏ها و پارچه‏هایی که بر روی آن ''رمضان کریم'' و ''شهر رمضان الذی انزل فیه القران'' نوشته شده است، آذین می‏بندند.

فانوس ؛ نماد رمضان

اگرچه اکنون شهرهای مصر برق دارند اما همچنان "فانوس‏های رنگی" نماد رمضان است. بازار این فانوس‏ها در ماه رمضان داغ است و مردم از آنها برای تزئین خانه‏ها و کوچه‏ها بهره می‏گیرند. کودکان مصری هم با در دست داشتن این فانوس‏ها، سرودها و شعرهای معروف این ماه را می‏خوانند.

تغییر در زندگی

در اسلام، دین و معنویت مختص زندگی شخصی نیستند. اصولی که بر زندگی خصوصی مسلمانان حاکمند معمولاً به طور آشکار از طریق مقررات و حقوق اجتماعی نشان داده می شوند. در زمان مراسم ماه رمضان در مصر، در ساختار روز هم تغییر حاصل می‏شود: روزهای کاری و مدرسه کوتاه‏تر می‏شوند و برخی از فعالیت‏های تجاری ـ اکثراً رستوران‏ها و کافه‏ها ـ برای صرف سحری زودتر باز می‏کنند.

تغذیه

زنان مسلمان برای پذیرایی از مهمانان این ماه، مایحتاج و موادغذایی مورد نیاز خود را از بازارها فراهم می کنند و غذاهایی چون ''الیامیش'' و شیرینی ''کنافه'' را آماده می کنند.

دو شهر در قاهره

قاهره درماه رمضان به دو شهر تبدیل می شود، اول شهری ازصبح زود تا ساعت 2 بعد از ظهر است. در این هنگام این شهر، شهری آرام و ساکت و بدون کوچکترین شلوغی و ازدحام است. سپس ازساعت 2 بعد ازظهر تا زمان افطار و اذان مغرب و گاهی اوقات تا نیمه‏شب که شهری می‏شود که درآن شلوغی بیداد می‏کند و دهیاهو برپاست.

افطار همگانی

بعضی ازمردم درخیابانها با خرما و آب افطارمی‏کنند؛ تاجایی که در دست همه مردم خرما وجود دارد. بعضی ازرانندگان توقف می کنند و درخوردن عجله نمی کنند و برخی دیگر با سرعت وبا عجله رانندگی می کنند و همین ممکن است برخوردهایی را به وجود آورد. دراین میان اگرکسی ازروزه داران صدمه ببیند منتظر نمی مانند تا افسر علت را جویا شود، بلکه هریک سعی دارد که افطار را با خانواده اش بخورد و این گونه مشکلات میان شخص آسیب دیده و راننده از بین می رود وهمه به سوی اتومبیلهای خود باز می گردند.

اطعام

برپا کردن سفرهای افطاری، به منظور همبستگی برای فقیران و نیازمندان در مساجد و اماکن مختلف هم از سنت‏های رمضانی مصریان است.

پس از افطار

مسلمانان پس از افطار و ادای نماز، در قهوه‏خانه‏ها و خیمه‏های رمضانی، برای شب زنده داری و شرکت در مسابقه ها گردهم جمع می شوند.

تلویزیون

تهاجم فرهنگی و بی‏بندوباری فرهنگی در تلویزیون کشورهای عربی ـ بویژه مصر و لبنان ـ یکی از مشکلات این کشور است. علیرغم اعتراضات فراوان علمای این کشور، شبکه‏های تلویزیونی حتی حرمت ماه مبارک رمضان را نیز رعایت نمی‏کنند و در ساخت سریال‏های مناسبتی رمضان، از صحنه‏ها و لباس‏های تحریک‏آمیز استفاده می‏کنند!

در مقابل این فعالیت‏ها، نهاد دینی "الازهر" همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان یک شبکه‌ی تلویزیونی اسلامی راه‌اندازی کرد. به گزارش ایسنا، این شبکه ماهواره‌ای جدید با هدف معرفی چهره واقعی اسلام به مخاطبان و گسترش آموزه‌ها و ارزش‌های اسلامی در بین بینندگان تلویزیونی راه‌اندازی شده است. این شبکه ماهواره‌ای 24 ساعته، «ازهر تی‏وی» نام داد و برنامه‌های سرگرم‌کننده و آموزشی را به روی آنتن می‌فرستد.

خیرات

مردم مصر در طول ماه رمضان، به کارهای نیکی نظیر دادن صدقه، توبه از گناهان، خواندن قرآن، نماز، و دادن افطاری به روزه گیران اهتمام می‏ورزند.

مساجد

با ورود به این ماه، مساجد این کشور مملو از روزه دارانی است که برای ادای نمازهای پنج گانه به مساجد می روند تا صحنه با شکوهی از برپایی یکی از واجبات مسلمانان را به نمایش بگذارند. علاوه بر آن مسلمانان با حضور در مساجد تا پایان ماه مبارک بارها قرآن را ختم می کنند.

شب قدر

مصری‏ها معتقدند که شب قدر، یكی از شب‏های فرد از ده شب آخر رمضان است؛ لذا پرهیزكاران و پارسایان، ده شب و روز آخر ماه رمضان را با خشوع بی‏مانندی می‏گذرانند. بقیه مردم هم شب قدر را بسیار گرامی می‏دارند و معتقدند كه در آغاز این شب، فرشتگان برای رساندن نعمتهای الهی به زمین می‏آیند و بی‎شك هر دعایی در این شب مستجاب خواهد شد، چون درهای آسمان در این شب باز خواهد بود.

اعتکاف

عده‏ای از مردم، ده روز آخر را به مسجد رأس الحسین(ع) یا مسجد حضرت زینب(س) می‏روند و در آنجا معتكف می‏شوند.

عید فطر

عید فطر و آداب و رسوم آن ـ از جمله نماز عید فطر و پرداخت زکات ـ پایان‏بخش جشن عظیم رمضان در مصر است.

منابع:
1 2 3 4 5

دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: ماه مبارك رمضان در آفریقا ، مصر ، سودان ، مغرب ، سنگال ، ساحل عاج ، كامرون ، نیجر ، نیجریه ، سومالی ، ماداگاسكار ،
آخرین ویرایش: یکشنبه 24 مرداد 1389 11:30 ق.ظ

شگفتی های صحرای بزرگ آفریقا

چهارشنبه 23 تیر 1389 03:30 ب.ظ

نویسنده : حسین طاهری

صحرای بزرگ آفریقا بزرگترین صحرای گرم جهان در شمال آفریقا با مساحتی حدود ۹ ملیون کیلومتر مربع و قدمتی معادل دو و نیم ملیون سال واقع شده است.
این صحرا از غرب به اقیانوس اطلس , از شمال به کوه‌های اطلس و دریای مدیترانه, دریای سرخ و مصر در شرق و از جنوب به سودان و درهٔ رود نیل محدود می‌‌شود. صحرای بزرگ آفریقا قاره را به دو قسمت شمال و منطقه زیر صحرا تقسیم می‌کند.انسان در لبه‌های صحرا به مدت ۵۰۰,۰۰ سال زیسته است. در طول آخرین دوره یخبندان این منظقه بسیار مرطوب تر بود، چیزی همانند وضعیت امروزی شرق آفریقا. آثار حکاکی انسان شامل جانوران آبی مثل کروکدیل در این محل یافت شده است.فسیل های دایناسور هم آثار دیگری است که کاوشگران در این بخش یافته اند.اما امروزه به جز نواحی کوچکی در اطراف درهٔ رود نیل و بخشهای مجزای کوچک دیگر, این ناحیه عاری از پوشش گیاهی سبز است.حدود دو و نیم ملیون نفر در این ناحیه زندگی می‌کنند که اکثرا مردمان کشورهای موریتانی,لیبی،نیجر، مالی،مراکش و الجزایر هستند.

اكتبر 2000 تیمی از زمین شناسان دانشگاه شیكاگو تصمیم گرفتند تا طرح مطالعاتی خود را در صحرای آفریقا دنبال كنند به همین منظور برای انجام تحقیقات بیشتر درباه قدمت حیات و نشانه های باقی مانده از زندگی انسان ها و موجودات اولیه قدم به صحرای بزرگ آفریقا و به طور مشخص منطقه ای واقع در نیجر گذاشتند. این زمین شناسان آثاری از باغ ها و جنگل ها و زندگی انسانی، حیوانی و ماهیان و حتی دایناسورها كشف كردند كه در مراحل بعدی به طور آرام آرام از بین رفتند و جای خود را به صحرایی بزرگ و بی آب و علف دادند به گونه ی كه بجز جمجه های انسان ها كه آن هم با مرگ آن تمدن و فرهنگ های غنی نابود و از بین رفت، یادگاری از آن دوران باقی نماند.

این تیم تحقیقاتی علی رغم مشكلات سیاسی موجود بین دولت مركزی نیجر و گروه های موسوم به «طوارق» كه ادعا می كنند این منطقه مال آنهاست، تحت نظارت شدید نیروهای نظامی كار خود را آغاز كردند و در مراحل اولیه كار با مشاهده پیكرهای غول آسای انسانی و حیوانی مختلف متعجب و متحیر شدند.